مير تقي الدين كاشاني

مقدمه 41

خلاصة الأشعار و زبدة الأفكار ( بخش كاشان ) ( فارسي )

در اين مكتب هرگاه اعتدال در مضمون‌آفرينى رعايت شود و از تعمّد و تعهدى با تكلّف ، براى پيدا كردن مضمون در هر بيت احتراز گردد ، سبك دلپسند و خوشايندى به وجود مىآيد كه از نظر تنوع ، پيشرفت شعر را در يك مكتب نوظهور نشان مىدهد و گاهى بىاندازه جالب توجه مىشود . از ويژگيهاى اين سبك خيالبندى و رقت عواطف و سوز كلام و كاربرد اصطلاحات عصر و توجه به مفاهيم گوناگون در شئون زندگى است . ولى ناگفته نبايد گذاشت كه فخامت و شكوه سخن‌سرايى در اين سبك به پايهء استادان گذشته و مكتب خراسانى و عراقى نمىرسد . از جمله سرآمدان آن صائب تبريزى اصفهانى ، كليم كاشانى و جلال اسير اصفهانى را مىتوان نام برد . بيتهايى از صائب : ز خار زار تعلق كشيده دامان باش * به هرچه مىكشدت دل ، از آن گريزان باش تميز نيك و بد روزگار كار تو نيست * چو چشم آينه در خوب و زشت حيران باش قد نهال خم از بار منت ثمرست * ثمر قبول مكن سرو اين گلستان باش درونِ خانهء خود هر گدا شهنشاهىست * قدم برون منه از حدِّ خويش و سلطان باش * * * زين‌سان كه پاى عزم تو در خواب رفته است * بسيار مشكل است به منزل رسيدنت * * * چون نى هر آن‌كه بست كمر در طريق عشق * كام از نوا گرفت اگر پُر شكر نشد * * * عنان به دست فرومايگان مده زنهار * كه در مصالح خود خرج مىكنند تو را * * * غمى هر دم به دل از سينهء صد چاك مىريزد * ز سقف خانه درويش دايم خاك مىريزد * * * ز ابراهيم ادهم پرس قدر مُلكِ درويشى * كه طوفان ديده از آسايش ساحل خبر دارد * * *